Tîpên ku dişkin

Kurdiya bi nivîsa erebî tîpên hewce dike ku erebî bi xwe qet bi kar naîne: ڕ, ڵ, ۆ, ێ û ە. Fontek dikare alfabeyeke erebî ya bêqusûr û temam hebe û dîsa jî her pêncên jî kêm bin.

Gava tîpek kêm be, bi gelemperî qutiyeke vala, nîşana pirsê, an jî tu tişt nabînî. Ew rewşa bêzirar e, ji ber ku tu yekser pê dihesî. Rewşa xeternak ew e ku nermalava te bêdeng tîpê ji fonteke din deyn dike: nivîs xwendinbar dimîne, ji ber vê yekê tu wê belav dikî, û ew tîpên deynkirî bi giraniya çewt û pîvanên çewt di nav her peyvê de rûdinin.

Kurdî her wiha پ, چ, ژ, گ û ڤ bi kar tîne, ku bi farisî re parve dike. Fontên ku bi farisî hatine fikirîn bi gelemperî wan pêncan hene û dîsa jî pêncên jorîn kêm in — bi vî awayî fontek dikare hema hema rast xuya bike û tam li ser wan tîpan biserneketî be ên ku nivîsê dikin kurdî.

Nivîsa erebî girêdayî ye: hema hema her tîp çar şêwe hene li gorî cihê ku di peyvê de dikeve — destpêk, navîn, dawî, an bi tenê. Hilbijartina şêweya rast erkê fontê ye, bi taybetmendiyên OpenType ên bi navê init, medi, fina û isol tê kirin.

Gava ew taybetmendî kêm bin an xerab bin, her tîp bi şêweya xwe ya tenê tê nîşandan. Encam eşkere ye gava tu wê nas bikî: rêzek tîpên cuda bi valahiyeke berbiçav li cihê ku divê her girêdanek hebe, li şûna peyveke girêdayî.

Ev gilîya herî berbelav a li ser nivîsa kurdî ya li ser torê ye, û hema hema qet ne sûcê xwendevan e. An fontek e ku ji bo vê nivîsê qet nehatiye temamkirin, an jî fontek e ku li cihekî tê bikaranîn ku taybetmendiyên wê bi cih neanîne.

Şikestineke hûrtir heye ku ji her ceribandineke sivik derbas dibe. Fontek dikare pergaleke zimanî ya taybet bi kurdî di nav tabloyên xwe yên OpenType de ragihîne — nîşana wê KUR e — û pergaleke zimanî ya OpenType lîsteya taybetmendiyên bingehîn diguherîne, ne ku lê zêde dike.

Ji ber vê yekê fontek ku sazkirina wê ya bingehîn a erebî init, medi û fina pêşkêş dike, dikare pergaleke kurdî diyar bike ku tu ji wan pêşkêş nake. Erebî binivîse û bêkêmasî girêdide. Heman nivîsê wek kurdî nîşan bike — ku tam ew e ku gerokek li ser rûpeleke bi lang="ckb" nîşankirî dike — û her tîp vedigere şêweya xwe ya tenê.

Me ev di kataloga xwe de dît, di fontekê de ku me berê wek piştrastkirî ji bo kurdî belav kiribû. Di her ceribandinê de ku me kir rast şêwe digirt, ji ber ku ceribandina me bi taybetî kurdî nedixwest — ya bingehîn dixwest. Kontrola me ya zimên niha her ceribandinê bi nîşana zimanê kurdî şêwe digire, ku tenê rê ye ku ev kêmasî bi giştî xuya bibe.

Di kurdî de du tîp ji bo dengê /h/ di xebatê de ne: ه (U+0647), heman karaktera ku erebî bi kar tîne, û ھ (U+06BE), şêweya ku gelek nivîskarên soranî û klavyeyan tercîh dikin. Wek hev xuya dikin. Ne heman karakter in, û fontek dikare yekê hebe bêyî ya din.

Nîşana me ya piştrastkirî ه dixwaze û bi zanetî ھ naxwaze. Xwestina ھ dê hejmareke mezin a fontên kurdî yên hêja biserneketî bihesibanda, û bikaranîna badînî bi gelemperî ه dinivîse — ji ber vê yekê xwestina wê dê wateya wê bûya ku nîşan ji fontên ku kurdî bi temamî rast datînin were girtin.

Ew sînorek e ku hêjayî gotinê ye ne veşartinê: heke tu bi ھ dinivîsî, kontrol bike ku fonta te ya hilbijartî wê hebe. Nîşaneke piştrastkirî li vê malperê wê karakterê bi taybetî soz nade.

Hevokeke rastîn a kurdî ku her pênc tîpên jorîn tê de hebin pêve bike, paşê wê bi mezinahiyeke mezin bixwîne. Qutî an valahî tê wateya glîfên kêm. Tîpên cuda bi valahiyên berbiçav tê wateya ku girêdan xerab e.

Li wir biceribîne ku tu yê bi rastî bi kar bînî. Gerok, amûreke sêwiranê û pêvajokerekî peyvan taybetmendiyên fontê bi awayên cuda bi cih tînin, û fontek ku li yekê baş e dikare li ya din biserneketî be. Heke nivîs ji bo torê ye, wê di gerokekê de biceribîne ku zimanê rûpelê kurdî be.

Her rûpeleke fontê li vir ceribandinerek heye ku tu dikarî peyvên xwe tê de binivîsî, û nîşanên wê bi meşandina van kontrolan li ser dosyaya fontê ya rastîn hatine çêkirin — ne bi baweriya gotina kesekî.