بۆچی هەندێک فۆنت ئەرشیفین

زۆربەی ئەو فۆنتە کوردییانەی هێشتا دەستبەدەست دەگەڕێن، لە نێوان نزیکەی ٢٠٠٣ و ٢٠٠٩ دروستکراون — بە دەست لەسەر ئامێرێک کێشراون کە ئیتر بوونی نییە، بە دیسک و هاوپێچی ئیمەیڵ لە نێوان دیزاینەراندا دەستبەدەست بوون، ناویان گۆڕدراوە و دووبارە بارکراونەتەوە هەتا ئیتر کەس نەیدەتوانی بڵێت هیچ کامیان لەکوێوە هاتووە.

بەنزیکەیی هیچ کامیان مۆڵەتیان پێوە نییە. نەک لەبەر ئەوەی دروستکەرەکانیان ڕێگەیان نەداوە، بەڵکو لەبەر ئەوەی لەو کات و لەو شوێنەدا کەس داوای مۆڵەتی نەدەکرد. فۆنت شتێک بوو دروستت دەکرد بۆ ئەوەی خەڵک بتوانن بە کۆمپیوتەر کوردی بنووسن، پاشان بەخۆڕایی دەتبەخشی.

بۆیە ئەو پەڕگانەی ماونەتەوە کۆپیی کۆپین. هەندێکیان لە هەموو ئینتەرنێتدا تەنها لە دوو یان سێ شوێندا ماون. کاتێک دوایینیان لەکار بکەوێت، ئەو فۆنتە بۆ هەمیشە دەڕوات — و لەگەڵیدا بەشێک لەوەی کە نووسینی کوردی بۆ ماوەی نەوەیەک لە چاپدا چۆن دەردەکەوت.

ئەو فۆنتەی بە «ئەرشیفی» نیشانە کراوە، فۆنتێکە کە بڕیارمان داوە بیپارێزین لە کاتێکدا مافەکانی هێشتا یەکلایی نەکراونەتەوە. هیچ بەڵگەنامەیەکی مۆڵەتمان بۆی نییە، و ئەوەش دەڵێین — لەسەر پەڕەی خودی فۆنتەکە، لەسەر هەموو کارتێک کە تێیدا دەردەکەوێت، و لەناو ئەو پەڕگەیەی دایدەگریت.

ئەمە بانگەشەی ئەوە نییە کە فۆنتەکە بۆ بەکارهێنان ئازادە. لە هیچ شوێنێکدا مۆڵەتی بۆ ناسەلمێنین، تەنانەت لەو داتا ئامێرخوێنراوەشدا کە بزوێنەرەکانی گەڕان دەیخوێننەوە. ئەگەر بەتەمای بەکارهێنانی بازرگانیت، سەرەتا لەگەڵ نووسەرەکەدا بپشکنە.

هەرچی تری ماڵپەڕەکە هەیە وەک خۆی دەمێنێتەوە: فۆنتێک کە نیشانەی «مۆڵەتی کراوە»، «ڕەزامەندی تۆمارکراو» یان «داگرتنی دەرەکی»ی پێوەیە، بەتەواوی هەمان دۆخی مۆڵەتی هەیە کە دەیڵێت. «ئەرشیفی» حاڵەتێکی تایبەتی تەسکە، بە ئەنقەست جێبەجێ دەکرێت، و هەموو جارێک نیشانە دەکرێت.

هەرگیز مۆڵەتێک ناسەلمێنین کە بەڵگەمان بۆی نەبێت. ئەم یاسایە نەگۆڕاوە، و هەر ئەویشە هۆکاری بوونی ئەم نیشانەیە — چونکە ئەگەر فۆنتێک بە ڕاستگۆیی نیشانە نەکەین، هەڵبژاردەکە ئەوەیە کە هیچ نیشانەی نەکەین، و هەڵبژاردەی ئەویش ئەوەیە کە هەر نەیهێڵینەوە.

ئێمە فۆنت نافرۆشین، کۆمیسیۆنیان لێ وەرناگرین، و بازاڕێک بەڕێوە نابەین. هیچ شتێک لێرە لە کاری کەسانی تر پارە دەرناهێنێت. ماڵپەڕەکە بەخۆڕاییە، بە ئەنقەست کەم ڕیکلامە، و بە بەخشین بەڕێوە دەبرێت.

و هیچ شتێک بە دژی خواستی نووسەرەکەی ناپارێزرێت. یەک پەیام لە خاوەن مافەوە فۆنتێک لادەبات — بێ پارێزەر، بێ فۆرم، بێ مشتومڕ.

نامەمان بۆ بنووسە و لایدەبەین. پێش ئەوەی کار بکەین، داوات لێ ناکەین خاوەندارێتییەکەت بسەلمێنیت، و ناشیگەڕێنینەوە مەگەر خۆت پێمان بڵێیت.

ئەگەر پێت خۆشترە بمێنێتەوە — زۆرێک لە دیزاینەران وایانە، کاتێک دەبینن ناویان لەسەرە — دەتوانین لە جیاتی ئەوە بە «ڕەزامەندی تۆمارکراو» نیشانەی بکەین، بە ناوی تۆوە و بە بەستەرێک بۆ هەر شوێنێک کە بتەوێت.

بە هەر شێوەیەک بێت، بڕیارەکە هی تۆیە. بەستەری ڕاپۆرتکردن لە هەر پەڕەیەکی فۆنتدا بەکاربهێنە، یان ڕاستەوخۆ نامەمان بۆ بنووسە.